Η γνωστική θεωρία της σκαλωσιάς αναφορικά με την γήρανση, μας δείχνει τον τρόπο με τον οποίον μπορούμε να οικοδομήσουμε έναν καλύτερο εγκέφαλο

Σύμφωνα με τις τελευταίες θεωρίες πάνω στην γήρανση και τη μνήμη, έχετε την δυνατότητα να τονώσετε την ισχύ του εγκεφάλου σας μέσω μιας διαδικασίας που ονομάστηκε “scaffolding” (σκαλωσιά). Καθώς γερνάμε, ορισμένα από τα νευρικά μας κυκλώματα εξασθενούν. Οι μικρές διαλείψεις που παθαίνουμε όταν προσπαθούμε να θυμηθούμε ένα όνομα ενός ατόμου που έχουμε καιρό να συναντήσουμε ή όταν μπαίνουμε σε ένα δωμάτιο και ξεχνάμε τον λόγο για τον οποίον θέλαμε να πάμε εκεί, μας δημιουργούν μία αίσθηση ότι κάτι δεν «κολλάει» σωστά, παράλληλα με μια έλλειψη σύνδεσης.

Έχει παρατηρηθεί ότι οι άνθρωποι που γερνούν καταφέρνοντας να διατηρήσουν την εγκεφαλική τους λειτουργία σε υψηλά επίπεδα, ναι μεν βιώνουν και εκείνοι τέτοιου είδους καταστάσεις, όμως βρίσκουν έξυπνους τρόπους να τις ξεπεράσουν, ενεργοποιώντας νέα εγκεφαλικά κυκλώματα όταν αποτυγχάνουν τα παλιά. Παρόλο που οι νεότεροι άνθρωποι καταφέρνουν να αντιμετωπίσουν τις νοητικές προκλήσεις αποτελεσματικότερα χρησιμοποιώντας τα τμήματα του εγκεφάλου που ενδείκνυνται για κάθε συγκεκριμένο ζήτημα, οι γηραιότεροι έχουν την δυνατότητα να «καλέσουν ενισχύσεις» από άλλα τμήματα του εγκεφάλου, επιλύοντας τα προβλήματά τους με την ίδια αποτελεσματικότητα.

Για πολλά χρόνια, υποστηρικτές του μοντέλου της πλαστικότητας αναφορικά με την γήρανση του εγκεφάλου, βρίσκονται σε διαμάχη με τους υποστηρικτές της θεωρίας της εκφύλισης των νευρικών κυττάρων. Πιθανώς να μπορείτε να μαντέψετε τα επιχειρήματα της κάθε πλευράς. Οι υπέρμαχοι της θεωρίας της εκφύλισης υποστηρίζουν ότι η αναπόφευκτη απώλεια νευρώνων και συνάψεων που επέρχεται με τον χρόνο αφήνει τα κατάλοιπά της. Οι υπέρμαχοι της θεωρίας της πλαστικότητας αμφισβητούν την παραπάνω θέση, στηριζόμενοι σε έρευνες που δείχνουν ότι οι υπόλοιποι νευρώνες του εγκεφάλου δεν σταματούν ποτέ να αναπτύσσουν νέες συνδέσεις, διατηρώντας μια συνολική ισορροπία στην λειτουργία του.

Γνωρίζουμε επίσης, ότι η ζωτική λειτουργία που είναι γνωστή ως διαδικαστική μνήμη δεν επηρεάζεται από την γήρανση. Αυτός είναι και ο λόγος που διατηρούμε την ικανότητα να θυμόμαστε πώς να εκτελούμε πολλές από τις ενέργειες που συνθέτουν την καθημερινή μας δραστηριότητα. Γερνώντας φυσιολογικά, δεν θα ξεχάσετε ποτέ πώς να φτιάξετε τον πρωινό σας καφέ, να καρφώσετε ένα καρφί στον τοίχο ή να ράψετε ένα κουμπί.

Ακόμα και σε πιο απαιτητικούς τομείς όπως η ανάγνωση και η πληκτρολόγηση, καθώς και στα παιχνίδια όπως το σκάκι και το τάβλι, η εμπειρία συχνά υπερτερεί των νιάτων. Μετρ του μπριτζ, ηλικίας από 70 και άνω, καταφέρνουν να ρίξουν μια γρήγορη ματιά στα χαρτιά τους και αμέσως να αποφασίσουν την κατάλληλη στρατηγική για να παίξουν το φύλλο τους, χωρίς να χρειάζεται να απομνημονεύσουν κάθε μεμονωμένο χαρτί. Οι περιοχές του εγκεφάλου που εμπλέκονται με τις σύνθετες δεξιότητες επεξεργασίας κειμένου και γλώσσας παραμένουν πλήρως λειτουργικές μέχρι την προχωρημένη ηλικία.

Από καιρού εις καιρόν, προκύπτουν συζητήσεις σχετικά με την υπεροχή της εμπειρίας ή της νεότητας σε τομείς που απαιτούν γρήγορες αντιδράσεις

Οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας αποτελούν μια ομάδα εργαζομένων των οποίων η ικανότητα να βρίσκονται σε εγρήγορση για ενδεχόμενες επικίνδυνες καταστάσεις που απαιτούν άμεση αντίδραση, είναι άκρως απαραίτητη. Γι’ αυτόν τον λόγο πολλοί πίστευαν ότι οι επιπτώσεις της γήρανσης θα επέφεραν σοβαρές δυσκολίες. Ωστόσο, ερευνητές διαπίστωσαν με έκπληξη, ότι σε ένα προσομοιωμένο πείραμα ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας, οι ελεγκτές μεγαλύτερης ηλικίας ναι μεν χρειάστηκαν περισσότερο χρόνο για να ανταποκριθούν στις εργαστηριακές δοκιμασίες, όμως επεδείκνυαν σταθερά πολύ καλή απόδοση στον χειρισμό πολύπλοκων καταστάσεων με τις οποίες τίθονταν αντιμέτωποι κατά την διάρκεια της καθημερινής τους εργασίας.

Τι συμβαίνει όμως αν αισθάνεστε ότι τα εναλλακτικά νευρικά κυκλώματα δεν λειτουργούν για εσάς;

Ευτυχώς, υπάρχουν τρόποι για να γυμνάσετε τον νοητικό μυ και να δώσετε στον εαυτό σας μια πρόσθετη ώθηση. Ένας τρόπος είναι μέσω της αερόβιας άσκησης, που συνήθως θεωρείται αντίδοτο κατά της εμφάνισης καρδιαγγειακών νόσων. Ωστόσο και οι περιοχές του εγκεφάλου που εμπλέκονται στην προσοχή και την ενεργό μνήμη, φαίνεται πως ωφελούνται ιδιαιτέρως από την σχετικά έντονη σωματική άσκηση, παράλληλα βεβαίως με το καρδιαγγειακό σύστημα.

Ένας άλλος παράγοντας που συμβάλλει στην βελτίωση της λειτουργίας του εγκεφάλου είναι η σωστή διατροφή. Τα τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε Ω-3 λιπαρά, όπως ο σολομός, αποτελούν εξαιρετική τροφή για τον εγκέφαλο. Το ίδιο ισχύει και για τα φλαβονοειδή που βρίσκονται σε συγκεκριμένα τρόφιμα, όπως κάποια φρούτα και λαχανικά, το κόκκινο κρασί και η μαύρη σοκολάτα, καθώς διαθέτουν ευεργετικές ιδιότητες για την γνωστική λειτουργία. Σε μία διαχρονική μελέτη που διεξήχθη στην Γαλλία, συνολικής διάρκειας 10 ετών, η πρόσληψη υψηλών επιπέδων φλαβονοειδών συσχετίστηκαν με σημαντικά μειωμένη απώλεια μνήμης.

Συνεχίζοντας, η έντονη νοητική δραστηριότητα αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την υγεία του εγκεφάλου και μπορεί να σας προφυλάξει απέναντι στην νόσο του Αλτσχάιμερ. Σε μία μοναδική διαχρονική μελέτη σχετικά με την διαδικασία της γήρανσης, η οποία διεξήχθη σε μοναχές της Νοτρ Νταμ, οι μοναχές που συμμετείχαν δέχτηκαν να ξεκινήσει η μελέτη κατά την διάρκεια της ζωής τους και αργότερα, μετά θάνατον, να δωρίσουν τον εγκέφαλό τους για εξέταση. Η αυτοψία των εγκεφάλων θα μπορούσε να συγκρίνει την γνωστική απόδοση σε σχέση με την δομή του εγκεφαλικού ιστού κάτω από το μικροσκόπιο. Παρά το γεγονός πως στον εγκέφαλό τους διακρίνονταν τα ενδεικτικά σημάδια της νόσου του Αλτσχάιμερ, κατά την διάρκεια της ζωής τους είχαν παραμείνει ασυμπτωματικές. Τα υψηλά επίπεδα νοητικής δραστηριότητας σε νεαρότερη ηλικία, φάνηκε να τις προστάτευσαν από τους κινδύνους της νόσου σε μεγάλο βαθμό.

Εντούτοις, δεν είναι μόνο ο νοητικός μυς που χρειάζεται άσκηση

Η σωματική άσκηση φαίνεται επίσης να λειτουργεί προστατευτικά έναντι του τύπου των γνωστικών αλλαγών που προηγούνται της ανάπτυξης της νόσου του Αλτσχάιμερ, ειδικά εάν η άσκηση είναι σχετικά έντονη.

Ένα άλλο πράγμα που πρέπει να προσέξετε εφόσον επιθυμείτε να διατηρήσετε τον εγκέφαλό σας σε καλή κατάσταση, είναι η διάθεσή σας και ο τρόπος που σκέφτεστε. Παραμείνετε ανοιχτοί στις απόψεις και τις ιδέες της νέας γενιάς, ακόμα και αν δεν επιθυμείτε να μιμηθείτε την συμπεριφορά τους. Το κλειδί είναι να αποδεχθούμε ότι ορισμένες από τις ικανότητές μας αλλάζουν μορφή καθώς γερνάμε, ενώ κάποιες άλλες μπορούν ακόμη και να βελτιωθούν, ειδικά εφόσον συνεχίσουμε να είμαστε δραστήριοι. «Χρησιμοποιήστε το μυαλό σας για να μην το χάσετε», πολύ απλά. Αναγνωρίζοντας ότι η γνωστική σας λειτουργία υπόκειται αλλαγές, συνεχίστε να προσπαθείτε να μεγιστοποιήσετε την απόδοσή σας και θα βοηθηθείτε να διατηρήσετε τις ικανότητές σας στο μέγιστο των δυνατοτήτων τους.

Τέλος, κάτι που θα σας κάνει να νιώσετε πιο χαρούμενοι και ευτυχείς, είναι οι ποιοτικές κοινωνικές σχέσεις και το να βοηθάτε τους συνανθρώπους σας. Η ικανότητα ενσυναίσθησης ενισχύει σημαντικά το προσωπικό αίσθημα ικανοποίησης.

Εισάγετε το email σας για άμεση πρόσβαση στη μελέτη marketing

Εισάγετε το email σας για άμεση πρόσβαση στη μελέτη marketing

You have Successfully Subscribed!

Pin It on Pinterest