Καθώς εκατομμύρια Έλληνες αντιμετωπίζουμε τον δεύτερο κύκλο της καραντίνας και της απομόνωσης στο σπίτι, πολλοί επιστήμονες και αξιωματούχοι στον κλάδο της υγείας ανησυχούν όλο και περισσότερο ότι η σωματική απόσταση μπορεί να επηρεάσει σοβαρά την συλλογική ψυχική υγεία.

Οι έρευνες δείχνουν ότι τα άτομα που αναγκάζονται να ζήσουν σε συνθήκες καραντίνας αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο να προσβληθούν από άγχος, κατάθλιψη, ευερεθιστότητα, θυμό, αϋπνία και συμπτώματα μετατραυματικού στρες. Όσο περισσότερο διαρκεί μία καραντίνα, τόσο χειρότερος είναι ο αντίκτυπος στην ψυχολογική ευημερία.

«Δεν υπάρχει αμφιβολία, ότι τα περιοριστικά μέτρα παραμονής στο σπίτι έχουν ως αποτέλεσμα την απομόνωση των ανθρώπων, κατάσταση που επηρεάζει ακόμη περισσότερο τα άτομα που είναι ευάλωτα ή ζουν εκ των προτέρων μία μοναχική ζωή», δήλωσε ο Δρ. Michael J. Ryan, εκτελεστικός διευθυντής του προγράμματος έκτακτης ανάγκης για την υγεία, του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.

Ωστόσο, η αναχαίτιση της πανδημίας αποτελεί προτεραιότητα, υποστήριξε.

«Δεν είναι εύκολο, αλλά είναι κάτι που πρέπει να υπομείνουμε εώς ότου καταφέρουμε να βρούμε άλλα μέτρα για την καταστολή αυτής της ασθένειας», συνέχισε.

Για να βοηθήσουν τους αξιωματούχους στα κέντρα αποφάσεων να διαχειριστούν τις επιπτώσεις που συνοδεύουν την μακροχρόνια σωματική απόσταση στην ψυχική υγεία, οι ερευνητές στο King’s College στο Λονδίνο δημοσίευσαν μία ανασκόπηση επιστημονικών μελετών αναφορικά με τις ψυχολογικές επιπτώσεις μιας καραντίνας, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που εφαρμόστηκαν για την αντιμετώπιση της εξάπλωσης των Έμπολα, SARS, MERS και της γρίπης Η1Ν1.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η βασικοί στρεσογόνοι παράγοντες που οδηγούν σε ψυχολογική δυσφορία περιλαμβάνουν την πλήξη, την απογοήτευση, την ανεπάρκεια προμηθειών και παροχών, την περιορισμένη πληροφόρηση και την οικονομική ζημιά. Οι επιπτώσεις σε αυτούς τους τομείς δύναται να διατηρηθούν για πολύ καιρό, ακόμη και μετά την επιστροφή της ζωής σε φυσιολογικούς ρυθμούς. Για παράδειγμα, από μία μελέτη προέκυψε ότι για τους εργαζόμενους στα νοσοκομεία, η επιβολή καραντίνας αποτελούσε προγνωστικό παράγοντα για συμπτώματα μετατραυματικού στρες ακόμα και τρία χρόνια μετά την λήξη της περιόδου της απομόνωσης.

Μέσα από τα ευρήματα αυτά και την ανάλυση της κατάστασης, οι επιστήμονες κατάφεραν να εντοπίσουν ορισμένες μεθόδους τις οποίες συμβούλεψαν τους αξιωματούχους να ενστερνιστούν, ώστε να μπορέσει να μετριαστεί ο ψυχολογικός αντίκτυπος που επιφέρει η καραντίνα: Διατηρήστε την περίοδο της απομόνωσης για όσο το δυνατόν συντομότερο χρονικό διάστημα, βεβαιωθείτε ότι όσοι βρίσκονται σε καραντίνα κατανοούν τους λόγους που πρέπει να παραμείνουν απομονωμένοι, δείξτε ευγνωμοσύνη και ευχαριστείτε τους για την θυσία τους και βεβαιωθείτε πως όλοι διαθέτουν πρόσβαση στις προμήθειες που χρειάζονται και τα είδη ανάγκης που είναι απαραίτητα.

Πολλοί ψυχολόγοι προσπαθούν να βοηθήσουν τον κόσμο και σε προσωπικό επίπεδο προτείνοντας διάφορες τεχνικές στήριξης και αντιμετώπισης. Ο διαλογισμός, οι βαθιές αναπνοές και η έκφραση ευγνωμοσύνης ενισχύουν την οικοδόμηση ανθεκτικότητας, σε συνδυασμό με την έγκυρη ενημέρωση και την προσπάθεια δημιουργικών δραστηριοτήτων και συμπεριφοράς, παρά τους περιορισμούς.

Πάντως, παραμένει πολύ σημαντικό οι άνθρωποι να μπορούν να παραμείνουν σε επαφή με άλλους ανθρώπους. «Η έλλειψη αυτής της δυνατότητας δεν συνδέεται μόνο με άμεσο άγχος, αλλά και μακρόχρονη δυσφορία», συνεπέραναν οι επιστήμονες.

Ο Steve Cole, ερευνητής στο UCLA που μελετά τις επιδράσεις της μοναξιάς στην ανθρώπινη φυσιολογία, δήλωσε ότι κατά την διάρκεια της απομόνωσης, η ενεργή αναζήτηση κοινωνικής σύνδεσης είναι απαραίτητη σε όλους μας, όχι μόνο για να παραμείνουμε συναισθηματικά υγιείς, αλλά για να παραμείνουμε και σωματικά υγιείς.

Υπάρχουν αποδείξεις ότι τα συναισθήματά μοναξιάς ενεργοποιούν το ανοσοποιητικό σύστημα και το οδηγούν στο να αυξήσει την φλεγμονώδη απόκρισή του. Αυτός ο μηχανισμός είναι απαραίτητος για την καταπολέμηση βακτηριακών λοιμώξεων, όμως ταυτόχρονα λειτουργεί καταλυτικά για την εμφάνιση άλλων ασθενειών όπως ο καρκίνος, το Αλτσχάιμερ και οι καρδιαγγειακές παθήσεις. (Δεν είναι τυχαίο, ότι ορισμένοι ασθενείς που παρουσιάζουν σοβαρές επιπλοκές εξαιτίας της μόλυνσης από τον κορονοϊό, υποφέρουν όχι μόνο από την επίθεση του ιού στους πνεύμονες, αλλά και από υπερδραστήρια φλεγμονώδη απόκριση).

Αυτός είναι και ένας από τους λόγους, που μέσα από άλλες μελέτες, έχει διαπιστωθεί ότι τα άτομα με ισχυρές κοινωνικές σχέσεις είναι 50% πιθανότερο να διάγουν μία μακροβιότερη ζωή, σε σύγκριση με άτομα που διαθέτουν ανεπαρκείς και περιορισμένες κοινωνικές σχέσεις. Στην πραγματικότητα, η συγκεκριμένη έρευνα φανερώνει ότι η μοναξιά είναι το ίδιο επικίνδυνη για την υγεία όσο το κάπνισμα και ακόμη πιο επικίνδυνη από την παχυσαρκία.

Ο Cole υποστήριξε ότι ο συσχετισμός μεταξύ μοναξιάς και φλεγμονής πιθανώς να αναπτύχθηκε πριν από χιλιάδες χρόνια, τότε που η μοναχική ζωή καθιστούσε τους προγόνους μας πιο ευάλωτους σε επιθέσεις από άγρια θηρία και έκανε πιο δύσκολη την ανάνηψη από ατυχήματα και τραυματισμούς.

«Αυτός ο προγραμματισμός του σώματος δημιουργήθηκε για έναν κόσμο στον οποίον δεν ζούμε πλέον», ανέφερε. «Τα καλά νέα είναι πως η παρούσα κατάσταση φυσικής απομόνωσης, δεν είναι απαραίτητο να μας οδηγήσει στην μοναξιά», μας λέει. 

Η εξέλιξη της τεχνολογίας καθιστά την επικοινωνία και την ανταλλαγή πληροφοριών άμεση και ευκολότερη, έστω κι αν αυτή χρειάζεται να πραγματοποιείται εξ’ αποστάσεως για κάποιο χρονικό διάστημα. Επίσης, με την κατάλληλη προφύλαξη, επιτρέπονται αρκετές μορφές ανθρώπινης επαφής και εν μέσω της πανδημίας. Περαιτέρω, μέσω της κοινωνικής υποστήριξης, έχετε την δυνατότητα να θωρακιστείτε απέναντι σε πολλές από τις απειλές που σχετίζονται με την στρεσογόνα λειτουργία του οργανισμού.

«Το να παραμένετε συνδεδεμένοι με τους σκοπούς και το νόημα που βρίσκετε στη ζωή σας, συνιστά την πιο ισχυρή άμυνα και σας καθιστά ανθεκτικούς ενάντια σε τέτοιου είδους απειλές» καταλήγει ο Cole.

Ο Δρ. Jay Buckey, πρώην αστροναύτες της NASA, ο οποίος πλέον εργάζεται στο Darthmouth Geisel College of Medicine, αφιέρωσε την τελευταία δεκαετία αναπτύσσοντας ένα διαδικτυακό εργαλείο που βοηθάει τους ανθρώπους να διαχειριστούν τις ψυχολογικές επιπτώσεις από έναν διαφορετικό τύπο απομόνωσης: Το άγχος, την κατάθλιψη και τις διαπροσωπικές συγκρούσεις που προκαλούνται από μια μακροπρόθεσμη διαστημική πτήση.

«Το να ζεις σε απομόνωση και σε περιορισμό μαζί με έναν πολύ μικρό αριθμό ανθρώπων για μεγάλο χρονικό διάστημα, αποτελεί μία ψυχολογική πρόκληση», εξηγεί. Όμως, αυτό είναι κάτι που μεγάλος αριθμός ατόμων βιώνει καθημερινά και στη Γη.

Η εμπειρία του Buckey με αστροναύτες υποδηλώνει ότι πολλά από τα ζητήματα που ανακύπτουν στην απομόνωση, απλώς συνιστούν εντονότερες εκφάνσεις των προβλημάτων που αντιμετωπίζουμε στην καθημερινή μας ζωή. «Πιθανώς να ήσασταν ήδη αγχωμένοι από διάφορα ζητήματα, αλλά να διαθέτατε πήγες αποφόρτισης οι οποίες λειτουργούσαν ευεργετικά και τώρα ξαφνικά, λόγω της πανδημίας, έχετε αποκοπεί από αυτές», τονίζει.

Ο Buckey δημιούργησε ένα εργαλείο με την ονομασία PATH, το οποίο έχει σχεδιαστεί στο να βοηθάει τους χρήστες του να διαχειρίζονται δύσκολα συναισθήματα. Βασισμένο στην συμπεριφοριστική θεραπεία, βοηθάει τους ανθρώπους να παρατηρούν τον τρόπο με τον οποίον ερμηνεύουν μία κατάσταση με μεγαλύτερη ευκρίνεια και να κατανοούν πώς αυτές οι σκέψεις επηρεάζουν τις αποφάσεις και τις ενέργειές τους. (Αν και σχεδιάστηκε για αστροναύτες, το PATH διατίθεται δωρεάν και στους κατοίκους της Γης).

«Μία άλλη αντιστοιχία αναφορικά με την παρούσα κατάσταση στην οποία βρισκόμαστε, μπορεί να προκύψει και από την εμπειρία των εξερευνητών οι οποίοι πέρασαν χρόνο στην Ανταρκτική χωρισμένοι σε μικρές ομάδες για μεγάλο χρονικό διάστημα», δήλωσε ο Larry Palinkas, καθηγητής στην Σχολή Κοινωνικής Εργασίας του Πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνια.

Το έργο του Palinkas σχετικά με την ψυχική υγεία των πολικών πεζοπόρων και όσων διαμένουν σε ερευνητικούς σταθμούς, αποκάλυψε ότι ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά της προσαρμογής στην απομόνωση και τους περιορισμούς είναι η προθυμία και η ικανότητα του ατόμου να «αφήσει τον έλεγχο».

«Πρέπει να είστε ευέλικτοι», μας λέει. «Σε περίπτωση που απαιτείτε πολλά από τον εαυτό σας και τους άλλους, θα περάσετε δύσκολα».

Ένα ακόμα στοιχείο που διαπίστωσε, είναι πως οι άνθρωποι τείνουν να διαθέτουν την ικανότητα να διαχειριστούν το πρώτο μισό χρονικό διάστημα της απομόνωσής τους – είτε αυτό διαρκεί δύο εβδομάδες, είτε δύο χρόνια – αλλά μόλις ξεπεράσουν αυτό το στάδιο και εισέλθουν στο επόμενο μισό, η αποφασιστικότητά τους μειώνεται.

«Κατά το πρώτο μισό εξοικονομούμε τους συναισθηματικούς μας πόρους, συμμετέχουμε σε ενεργές μορφές αντιμετώπισης και εν γένει τα πηγαίνουμε καλά», διαπίστωσε. «Στο δεύτερο μισό, οι άνθρωποι συχνά βιώνουν πιο έντονα την απογοήτευση».

Μία από τις πιο ουσιαστικές προκλήσεις της τρέχουσας κατάστασης με τον κορονοϊό, είναι ότι κανείς δεν γνωρίζει πότε θα τελειώσει. «Νιώθουμε τον φόβο ότι οι συναισθηματικοί μας πόροι θα στερέψουν και θα καταλήξουμε σωματικά και διανοητικά εξαντλημένοι», υποστηρίζει.

«Ωστόσο, η εμπειρία από την διαβίωση μέσα στην απομόνωση ενδέχεται να φέρει και κάποια θετικά αποτελέσματα», επισημαίνει ο Palinkas. Ο ιατρικός όρος «υγειογένεια» περιλαμβάνει την ανταμοιβή που προέρχεται από την αντιμετώπιση του στρες, του άγχους και των αντίξοων συνθηκών, ενισχύοντας την αυτοδυναμία μας.

Σε μια από τις πρώτες μελέτες του, ο Palinkas διαπίστωσε ότι το προσωπικό του Αμερικανικού Ναυτικού που υπηρέτησε στην Αρκτική τις δεκαετίες του 1950, του 60 και του 70, χρειάστηκε λιγότερες εισαγωγές στο νοσοκομείο και παρουσίασε λιγότερα προβλήματα ψυχικής υγείας όταν επέστρεψε στην πατρίδα του.

«Εφόσον καταφέρεις να επιβιώσεις από μία τέτοια εμπειρία, αναδύεται στην επιφάνεια μία αίσθηση επιτυχίας, ευφορίας και ολοκλήρωσης που σου λέει πως μπορείς να καταφέρεις τα πάντα», καταλήγει.

Εισάγετε το email σας για άμεση πρόσβαση στη μελέτη marketing

Εισάγετε το email σας για άμεση πρόσβαση στη μελέτη marketing

You have Successfully Subscribed!

Pin It on Pinterest