Μια μεγάλη φινλανδική μελέτη σε περισσότερα από 5.000 ζευγάρια γονέων-εφήβων έδειξε ότι η καλύτερη ψυχική ευεξία των γονέων σχετίζεται με περισσότερη σωματική δραστηριότητα και λιγότερη χρήση ψηφιακών μέσων στα παιδιά τους ηλικίας 11 ετών. Οι συσχετίσεις αυτές παρέμειναν ισχυρές και όταν τα παιδιά έγιναν 14 ετών.

Το πρόβλημα της παιδικής παχυσαρκίας και της καθιστικής ζωής

Τις τελευταίες δεκαετίες παρατηρείται σημαντική αύξηση του υπερβολικού βάρους και της παχυσαρκίας σε παιδιά και εφήβους, αποτελώντας ένα από τα μεγαλύτερα παγκόσμια προβλήματα δημόσιας υγείας. Το υπερβάλλον βάρος στην παιδική ηλικία τείνει να συνεχιστεί και στην ενήλικη ζωή, αυξάνοντας τον κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων και μεταβολικών διαταραχών.

Η χαμηλή σωματική δραστηριότητα και η παρατεταμένη καθιστική συμπεριφορά μπροστά σε οθόνες θεωρούνται σημαντικοί παράγοντες που συμβάλλουν στην επιδημία παχυσαρκίας στους νέους. Παγκοσμίως, περίπου το 80% των εφήβων 11-17 ετών δεν πληροί τις συνιστώμενες ώρες σωματικής άσκησης, ενώ η χρήση ψηφιακών μέσων έχει αυξηθεί δραματικά.

Ο ρόλος της ψυχικής υγείας των γονέων

Ένας σημαντικός παράγοντας που μπορεί να επηρεάζει τις συμπεριφορές υγείας των παιδιών είναι η ψυχική υγεία των γονέων. Γονείς που αντιμετωπίζουν κατάθλιψη ή υψηλά επίπεδα στρες μπορεί να δυσκολεύονται να δημιουργήσουν υγιείς καθημερινές ρουτίνες τόσο για τον εαυτό τους όσο και για τα παιδιά τους.

Προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει ενδείξεις ότι το μητρικό στρες ή η κατάθλιψη συσχετίζονται με μειωμένη σωματική δραστηριότητα, περισσότερη καθιστική συμπεριφορά και υψηλότερο κίνδυνο παχυσαρκίας στα παιδιά, αν και τα ευρήματα δεν ήταν πάντα ομοιόμορφα.

Τι έδειξε η νέα μελέτη

Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από τη μεγάλη φινλανδική μελέτη «Health in Teens», εξετάζοντας 5.839 ζευγάρια γονέων-εφήβων. Η μέση ηλικία των γονέων ήταν 42 έτη, ενώ το 89% ήταν μητέρες.

Η ψυχική ευεξία των γονέων αξιολογήθηκε με validated εργαλεία που μέτρησαν συμπτώματα κατάθλιψης, αίσθημα συνοχής (sense of coherence) και την ψυχική διάσταση της ποιότητας ζωής.

Στα παιδιά μετρήθηκαν η σωματική δραστηριότητα στον ελεύθερο χρόνο, η χρήση ψηφιακών μέσων (screen time) και ο δείκτης μάζας σώματος (BMI).

Τα κύρια ευρήματα:

• Οι έφηβοι που είχαν γονείς με καλύτερη ψυχική υγεία έκαναν περισσότερη σωματική άσκηση και περνούσαν λιγότερο χρόνο μπροστά σε οθόνες, τόσο στην ηλικία των 11 όσο και των 14 ετών.
• Μεγαλύτερα συμπτώματα κατάθλιψης στους γονείς συσχετίστηκαν με λιγότερη άσκηση στα παιδιά.
• Ισχυρότερη αίσθηση συνοχής στους γονείς συσχετίστηκε με λιγότερη χρήση ψηφιακών μέσων.
• Δεν βρέθηκε στατιστικά σημαντική σχέση μεταξύ της ψυχικής υγείας των γονέων και του δείκτη μάζας σώματος των εφήβων.

Συμπέρασμα και πρακτικές επιπτώσεις

Τα αποτελέσματα υπογραμμίζουν ότι η ψυχική ευεξία των γονέων μπορεί να επηρεάζει σημαντικά τις συνήθειες υγείας των εφήβων, ιδιαίτερα την άσκηση και τον χρόνο οθόνης. Οι συγγραφείς τονίζουν ότι η στήριξη της ψυχικής υγείας των γονέων μπορεί να αποτελέσει σημαντικό κομμάτι των παρεμβάσεων για την προαγωγή υγιεινών τρόπων ζωής στους νέους.

Παρότι η μελέτη είναι παρατηρητική και δεν αποδεικνύει αιτιώδη σχέση, τα ευρήματα προσθέτουν σημαντικά στοιχεία στην κατανόηση του οικογενειακού περιβάλλοντος ως παράγοντα διαμόρφωσης της συμπεριφοράς υγείας των εφήβων.