Άγχος: Τι είναι και πώς αντιμετωπίζεται

Τι είναι το άγχος;

Η λέξη «άγχος» προέρχεται από το ρήμα «άγχω», που στην αρχαία ελληνική γλώσσα σημαίνει «σφίγγω» ή «πνίγω». Αυτή η ετυμολογία εξηγεί πολλές από τις εκφράσεις που χρησιμοποιούν συχνά οι άνθρωποι για να περιγράψουν το άγχος τους, όπως: «Νιώθω ένα βάρος στο στήθος μου σαν κάτι να με πιέζει», «Νιώθω ότι δε μπορώ να πάρω αναπνοή», «Η καρδιά μου σφίγγεται», «Το στομάχι μου δένεται κόμπος» και πολλές άλλες.

Άγχος και στρες δεν είναι ακριβώς το ίδιο. Το στρες είναι η αντίδραση σε μια συγκεκριμένη πίεση και συνήθως υποχωρεί όταν η πίεση περάσει. Το άγχος είναι η ανησυχία για κάτι που μπορεί να συμβεί, και μπορεί να επιμένει ακόμη κι όταν δεν υπάρχει άμεση απειλή.

Μπορούμε να δούμε το άγχος θετικά;

Ακούγοντας αυτές τις περιγραφές, το άγχος φαντάζει σαν κάτι πολύ αρνητικό που πρέπει αμέσως να αποβάλλουμε για να καταφέρουμε να νιώσουμε καλά. Ωστόσο, ξεχνάμε ότι το άγχος είναι μια φυσιολογική σωματική και ψυχική αντίδραση του οργανισμού μας σε μια απειλή ή σε μια απαιτητική κατάσταση, με σκοπό να μας προστατεύσει. Εάν βρεθούμε μπροστά σε κίνδυνο, το άγχος είναι αυτό που θα μας κινητοποιήσει να τρέξουμε μακριά. Επιπλέον, το άγχος είναι αυτό που μας κινητοποιεί να προσπαθούμε περισσότερο και να εξελισσόμαστε.

Τι προκαλεί το άγχος;

Το άγχος προκύπτει συνήθως από τον συνδυασμό πολλών παραγόντων: απαιτήσεις στη δουλειά ή στο σχολείο, οικονομικές πιέσεις, δυσκολίες στις σχέσεις, σημαντικές αλλαγές στη ζωή, αλλά και την ιδιοσυγκρασία και τις εμπειρίες του καθενός. Συμβάλλουν επίσης ο λίγος ύπνος, η πολλή καφεΐνη και το αλκοόλ.

Πώς αντιμετωπίζεται το άγχος;

Όσο περισσότερο προσπαθούμε να διώξουμε το άγχος ή να αποφεύγουμε ό,τι μας αγχώνει, τόσο συχνά το ενισχύουμε. Αντί να προσπαθούμε να το εξαφανίσουμε, αφού είναι μια φυσιολογική αντίδραση, ας προσπαθήσουμε να «διαπραγματευτούμε» μαζί του, να το κατανοήσουμε και να το ελέγξουμε.

Μπορούμε να αποδεχόμαστε τα πράγματα που δεν μπορούμε να αλλάξουμε και να εστιάσουμε σε εκείνα που μπορούμε να ελέγξουμε. Να θέσουμε προτεραιότητες και πρόγραμμα στη ζωή μας. Να προσέχουμε τις καταστροφικές σκέψεις («κι αν γίνει το χειρότερο;») και να εξετάζουμε πόσο πιθανές είναι πραγματικά. Να παίρνουμε βαθιές αναπνοές και να εφαρμόζουμε τεχνικές χαλάρωσης. Να βρίσκουμε χρόνο για τον εαυτό μας και να κάνουμε πράγματα που μας αρέσουν. Η τακτική σωματική άσκηση βοηθά τεκμηριωμένα στο άγχος, όπως και ο επαρκής ύπνος και ο περιορισμός της καφεΐνης και του αλκοόλ.

Όταν το άγχος κρατά μήνες, εμφανίζεται χωρίς σαφή αιτία ή μας εμποδίζει στη δουλειά, στις σχέσεις και στον ύπνο, ο φαύλος κύκλος σπάει δυσκολότερα. Χρειάζεται μεγαλύτερη προσπάθεια για να αλλάξουμε τον τρόπο που έχουμε μάθει να βλέπουμε και να αντιμετωπίζουμε τα πράγματα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, είναι ωφέλιμο να ζητήσουμε τη βοήθεια κάποιου ειδικού, ψυχολόγου ή ψυχιάτρου, που θα μας βοηθήσει να υιοθετήσουμε έναν νέο, πιο βοηθητικό τρόπο ζωής και αντίληψης.

Η ψυχοθεραπεία, και ιδιαίτερα η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία, είναι από τις πιο τεκμηριωμένες προσεγγίσεις για τις αγχώδεις διαταραχές. Σε ορισμένες περιπτώσεις ο ψυχίατρος μπορεί να προτείνει και φαρμακευτική αγωγή.