Ψυχοσωματικά συμπτώματα: Τι είναι και από τι προκαλούνται

Τι είναι τα ψυχοσωματικά συμπτώματα;

Πολλοί άνθρωποι επισκέπτονται τον γιατρό τους λόγω κάποιας σωματικής ενόχλησης, μόνο για να λάβουν την απάντηση, μετά από τις απαραίτητες εξετάσεις, πως το πρόβλημα είναι …ψυχολογικό! Αυτή η διάγνωση συχνά προκαλεί αντιδράσεις και αμφισβητήσεις, καθώς είναι δύσκολο για το μυαλό να κατανοήσει πώς μπορεί κάτι ψυχολογικό να προκαλεί τόσο έντονα σωματικά συμπτώματα, υποτιμώντας τη δύναμη της ψυχής.

Με τον όρο «ψυχοσωματικά» εννοούμε συνήθως σωματικά συμπτώματα, όπως πόνο, κόπωση, ζάλη ή ενοχλήσεις στο στομάχι, που δεν εξηγούνται πλήρως από κάποια σωματική νόσο και στα οποία παίζουν ρόλο ψυχολογικοί παράγοντες. Ο όρος χρησιμοποιείται και για σωματικές παθήσεις, όπως το ευερέθιστο έντερο, που επιδεινώνονται με το στρες. Το γεγονός ότι δεν υπάρχουν οργανικές αιτίες δεν σημαίνει ότι αυτά τα συμπτώματα δεν είναι πραγματικά. Αντιθέτως, είναι αληθινά και πολλές φορές ιδιαίτερα έντονα.

Από τι προκαλούνται τα ψυχοσωματικά συμπτώματα;

Τα αίτια πίσω από τα ψυχοσωματικά συμπτώματα είναι συνήθως πολυπαραγοντικά, δηλαδή συμβάλλουν περισσότεροι από ένας παράγοντες στη δημιουργία και διατήρησή τους.

Βασικός παράγοντας δημιουργίας των ψυχοσωματικών συμπτωμάτων είναι το άγχος και το στρες. Συχνά βιώνουμε εσωτερικές συγκρούσεις που δεν αντιμετωπίζουμε και καταπιεσμένα συναισθήματα και σκέψεις που δεν εκφράζουμε. Σύμφωνα με μια παλιά και διαδεδομένη θεώρηση, όταν τα απωθούμε, βρίσκουν διέξοδο μέσω του σώματος. Σήμερα ξέρουμε επίσης ότι το χρόνιο στρες επηρεάζει άμεσα το σώμα, μέσα από το νευρικό σύστημα, τις ορμόνες και τη μυϊκή ένταση, και ότι η προσοχή που δίνουμε σε ένα σύμπτωμα μπορεί να το κάνει πιο έντονο. Με αυτόν τον τρόπο, μας υπενθυμίζουν την ύπαρξή τους και μας προειδοποιούν ότι κάτι συμβαίνει, κάτι που δεν είχαμε αντιληφθεί ή είχαμε παραμελήσει.

Άλλες φορές, το σύμπτωμα μπορεί να αποτελεί αντίδραση σε μια απειλητική συνθήκη ή να μας βοηθά να αποφεύγουμε καταστάσεις στις οποίες δε θέλουμε να βρεθούμε. Για παράδειγμα, ο πόνος στην κοιλιά ενός παιδιού κάθε πρωί πριν πάει στο σχολείο μπορεί να είναι αντίδραση στον φόβο της κοροϊδίας από τους συμμαθητές του ή στην αγωνία επειδή δεν έχει διαβάσει.

Τι μπορούμε να κάνουμε;

Είναι σημαντικό να σταματήσουμε να καλύπτουμε ή να αναβάλλουμε την επίλυση των ψυχολογικών δυσκολιών που βιώνουμε. Πρέπει να δώσουμε φωνή στα συναισθήματα και στις σκέψεις μας ώστε να εκφραστούν. Ξεπερνώντας τυχόν ταμπού και φόβους, μπορούμε να μιλήσουμε σε κάποιον που θα μπορούσε να μας βοηθήσει. Η ψυχοθεραπεία και η συμβουλευτική μπορούν να είναι πολύτιμα εργαλεία σε αυτή την κατεύθυνση, βοηθώντας μας να ακούσουμε και να γνωρίσουμε τον εσωτερικό μας εαυτό, να φροντίσουμε τις ανάγκες του και να αντιμετωπίσουμε τα προβλήματα και τις δυσκολίες του. Τη μεγαλύτερη ερευνητική τεκμηρίωση για τα επίμονα σωματικά συμπτώματα έχει η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία.

Σημαντική υπενθύμιση

Ένα σύμπτωμα χρειάζεται πρώτα ιατρική εκτίμηση, ώστε να αποκλειστούν σωματικές αιτίες. Από εκεί και πέρα, οι ατελείωτες εξετάσεις συνήθως δεν βοηθούν και μπορεί να αυξήσουν την ανησυχία. Συχνά η καλύτερη πορεία είναι η συνεργασία του γιατρού σας με έναν ειδικό ψυχικής υγείας. Αν ένα σύμπτωμα αλλάξει, επιδεινωθεί ή συνοδεύεται από πυρετό, απώλεια βάρους ή αίμα, ξαναδείτε τον γιατρό σας.