Άγχος αποχωρισμού: Τι είναι και πώς να το αντιμετωπίσετε

Τι είναι το άγχος αποχωρισμού;

Το άγχος αποχωρισμού είναι οι έντονες αντιδράσεις που εμφανίζουν τα μικρά παιδιά όταν απομακρύνεται από κοντά τους το πρόσωπο που τα φροντίζει κυρίως, όπως η μητέρα ή ο πατέρας. Είναι φυσιολογικό στάδιο της ανάπτυξης: εμφανίζεται συνήθως γύρω στους 6 με 8 μήνες, κορυφώνεται ανάμεσα στους 10 και τους 18 μήνες και υποχωρεί σταδιακά έως τα 2 με 3 χρόνια. Σε αυτό το στάδιο, το παιδί ανησυχεί πολύ όταν ο γονιός απομακρύνεται από το οπτικό του πεδίο, καθώς δεν έχει κατανοήσει ότι η απομάκρυνση είναι προσωρινή και ότι ο γονιός θα επιστρέψει. Καθώς μεγαλώνει, και ιδίως μέσα στο τρίτο έτος, το παιδί καταλαβαίνει ότι ο γονιός επιστρέφει και οι αποχωρισμοί γίνονται πιο εύκολοι.

Άγχος αποχωρισμού και γονείς

Το άγχος αποχωρισμού δεν επηρεάζει μόνο τα παιδιά. Οι γονείς επίσης βιώνουν άγχος όταν πρέπει να αποχωριστούν το παιδί τους. Από τη μία πλευρά, πρέπει να φύγουν για να ασχοληθούν με τις καθημερινές τους υποχρεώσεις, αλλά από την άλλη, βλέποντας το παιδί να κλαίει, νιώθουν ενοχές. Συχνά, αυτό το συναίσθημα τους κάνει να καθυστερούν ή να δυσκολεύονται να αφήσουν το παιδί, ακόμα κι αν το αφήνουν σε ασφαλή χέρια, όπως της γιαγιάς ή του παιδικού σταθμού. Η σωστή προετοιμασία των γονιών είναι εξίσου σημαντική με την προετοιμασία του παιδιού για την προσαρμογή στη νέα κατάσταση.

Πώς μπορούμε να αντιμετωπίσουμε το άγχος αποχωρισμού;

• Παραμείνετε ψύχραιμοι: Χαιρετίστε το παιδί τρυφερά και σύντομα όταν αποχωρίζεστε, εξηγώντας του πότε θα επιστρέψετε και ποιος θα είναι κοντά του όσο λείπετε. Ένας σύντομος, σταθερός αποχαιρετισμός βοηθά περισσότερο από τις παρατεταμένες επιστροφές.
• Εξηγήστε τις μικρές απομακρύνσεις: Ενημερώστε το παιδί όταν φεύγετε από το δωμάτιο και μιλήστε του από εκεί που βρίσκεστε, ώστε να καταλάβει ότι είστε ακόμα κοντά. Αν ταραχτεί, επιστρέψτε ήρεμα και καθησυχάστε το.
• Εξοικείωση με νέους χώρους και άτομα: Εάν το παιδί πρόκειται να πάει σε παιδικό σταθμό, επισκεφθείτε τον πριν την πρώτη μέρα για να εξοικειωθεί με το περιβάλλον. Αν θα μείνει με κάποιο άλλο πρόσωπο, φροντίστε να δει ότι εμπιστεύεστε το άτομο αυτό.
• Χρησιμοποιήστε αντικείμενα παρηγοριάς: Ένα αγαπημένο αντικείμενο, όπως μια κουβέρτα ή ένα αρκουδάκι, μπορεί να βοηθήσει το παιδί να αισθάνεται πιο ασφαλές κατά την απουσία σας.
• Μην φύγετε απροειδοποίητα: Αποφύγετε να φύγετε ενώ το παιδί κοιμάται, καθώς αυτό μπορεί να του προκαλέσει ακόμα μεγαλύτερο άγχος όταν ξυπνήσει και δεν σας βρει.
• Προετοιμασία από νωρίς: Φροντίστε το παιδί να συνηθίζει την παρουσία άλλων προσώπων, ώστε να μην είναι υπερβολικά εξαρτημένο από εσάς.
• Διατηρήστε ηρεμία: Τα παιδιά αντιλαμβάνονται τα συναισθήματα των γονιών τους. Όσο πιο ήρεμοι και αποφασισμένοι είστε εσείς, τόσο πιο γρήγορα θα νιώσει και το παιδί ασφαλές.

Πότε να αναζητήσετε βοήθεια από ειδικό

Παρότι το άγχος αποχωρισμού συνήθως ξεπερνιέται με την πάροδο του χρόνου και τη σωστή προσέγγιση, υπάρχουν περιπτώσεις όπου το παιδί συνεχίζει να αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα σε μεγαλύτερη ηλικία. Ορισμένα παιδιά μπορεί να εμφανίζουν συμπτώματα πανικού, όπως δύσπνοια, εμετούς ή ναυτία, ή να έχουν εφιάλτες και έντονες φοβίες πριν από έναν αποχωρισμό. Αν το άγχος είναι πολύ έντονο για την ηλικία του παιδιού, κρατά τουλάχιστον τέσσερις εβδομάδες και το εμποδίζει να πάει στο σχολείο, να κοιμηθεί ή να παίξει, μπορεί να πρόκειται για διαταραχή άγχους αποχωρισμού. Σε αυτή την περίπτωση είναι σημαντικό να ζητήσετε τη βοήθεια ειδικού ψυχολόγου ή παιδοψυχολόγου για να βοηθήσετε το παιδί σας να ξεπεράσει αυτά τα συναισθήματα και να προσαρμοστεί με υγιή τρόπο.