Υπερπροστασία: Τι συνέπειες έχει για το παιδί μας;

Τι είναι η υπερπροστασία;

Πολλοί γονείς ανησυχούν για το παιδί τους και ελέγχουν συνεχώς με ποιους κάνει παρέα και με τι δραστηριότητες καταπιάνεται, θέλοντας να το προστατέψουν από οτιδήποτε θεωρούν ότι το απειλεί. Πού όμως πρέπει να σταματάει ο έλεγχος και η φροντίδα ενός γονιού για τη σωματική και ψυχική υγεία του παιδιού; Και πότε αυτή η φροντίδα, φτάνοντας στην υπερβολή, μπορεί να χαρακτηριστεί ως υπερπροστασία; Μπορεί αυτή να προκαλέσει προβλήματα στο παιδί;

Πότε υπερπροστατεύουμε το παιδί μας;

Υπερπροστασία συνήθως ονομάζεται η υπερβολική φροντίδα και προστασία που δίνει ένας γονιός στο παιδί του, ενώ στην πραγματικότητα αυτό δεν τη χρειάζεται. Πολλές φορές, στα πλαίσια αυτής της φροντίδας, το παιδί εμποδίζεται να αναλάβει πρωτοβουλίες και να κάνει μόνο του διάφορες δραστηριότητες που αντιστοιχούν στην ηλικία του.

Για παράδειγμα, ένας υπερπροστατευτικός γονιός είναι πάντοτε πίσω από το παιδί του, προσπαθώντας να προβλέψει και να καλύψει κάθε του ανάγκη: ετοιμάζει την τσάντα του για το σχολείο, παρεμβαίνει σε κάθε τσακωμό με τους φίλους του, φοβάται ότι θα χτυπήσει και γι’ αυτό δεν το αφήνει να τρέξει ή να δοκιμάσει τις δυνάμεις του στην παιδική χαρά. Ένας τέτοιος γονιός δεν επιτρέπει στο παιδί να πάρει πρωτοβουλίες και αναλαμβάνει να κάνει όλα εκείνα που το παιδί θα μπορούσε μόνο του να διεκπεραιώσει.

Ποιες είναι οι συνέπειες της υπερπροστασίας για το παιδί;

Όταν ένα παιδί υπερπροστατεύεται από τους γονείς του, λαμβάνει το μήνυμα ότι δεν μπορεί μόνο του να αντιμετωπίσει τις δυσκολίες και να προστατεύσει τον εαυτό του. Μαθαίνει να εξαρτάται από τους γονείς του και φοβάται να πάρει πρωτοβουλίες για να μην κάνει λάθος. Έρευνες συνδέουν τον υπερβολικό γονικό έλεγχο με περισσότερο άγχος στα παιδιά, και το παιδί μπορεί σταδιακά να αναπτύξει χαμηλή αυτοεκτίμηση. Συχνά, το παιδί δεν αποκτά τις απαραίτητες ικανότητες και εμπειρίες που χρειάζεται στη ζωή του, όπως το να μαθαίνει από τις συνέπειες των πράξεών του και από τα λάθη του.

Τι μπορούμε να κάνουμε;

• Είναι καλό να γνωρίζετε πού βρίσκεται το παιδί σας και πώς συμπεριφέρεται, χωρίς όμως να παρεμβαίνετε συνεχώς στον τρόπο που διασκεδάζει και αλληλεπιδρά με τους άλλους.
• Βάλτε κανόνες και επιβάλλετε αντίστοιχες συνέπειες σε περίπτωση που δεν τηρούνται, με βάση τη λογική και όχι την ανησυχία σας.
• Δημιουργήστε ευκαιρίες για να αυτονομηθεί το παιδί και να μάθει να βρίσκει μόνο του λύσεις για ό,τι θέλει.
• Εξασφαλίστε ένα όσο γίνεται πιο ασφαλές περιβάλλον, αλλά αφήστε το παιδί να δοκιμάσει τις δυνατότητές του και να μάθει τα όριά του.
• Παροτρύνετε το παιδί να διορθώνει τα λάθη του, ιδιαίτερα στις σχολικές ασκήσεις, και να το επαινείτε για την προσπάθεια, άσχετα από το αποτέλεσμα.
• Καταπολεμήστε τους δικούς σας φόβους και δείξτε εμπιστοσύνη στο παιδί όταν θέλει να πάρει πρωτοβουλίες.

Συμπέρασμα

Ένα παιδί που βρίσκεται διαρκώς μέσα στο «τείχος ασφαλείας» των γονιών του μπορεί στην εφηβεία του να γίνει είτε πιο αντιδραστικό είτε άτολμο, φοβούμενο να πάρει πρωτοβουλίες. Το σημαντικό είναι να έχει γονείς που θα το στηρίξουν όταν χρειάζεται, αλλά και θα το ενθαρρύνουν να πειραματιστεί, να μάθει από τα λάθη του και να ανακαλύψει τις δυνάμεις του.